Zo’n 9 miljoen Nederlanders ontvangen toeslagen. Voor velen zijn ze een onmisbaar deel van het inkomen. Maar er zijn wel wat haken en ogen. Het systeem vraagt namelijk nogal wat van ontvangers en er is angst voor terugvorderingen aan het eind van het jaar.


In oktober 2019 hebben onderzoekers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Universiteit Utrecht een experiment uitgevoerd in het LISS panel om te kijken of mensen bereid zijn een foto te maken om zo informatie te delen in plaats van door het beantwoorden van vragen. Voor dat onderzoek waren 2700 LISS panelleden uitgenodigd, en 1753 (zo'n 65%) hebben hieraan meegedaan.


Het Sociaal en Cultureel Planbureau maakt voor het onderzoek Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) onder andere gebruik van het LISS panel. In juni 2022 is aanvullend hierop een aantal open vragen gesteld aan LISS panelleden. De gewone COB-meting viel namelijk net vóór het uitbreken van de oorlog in Oekraïne en de prijsstijgingen en grote onzekerheid over hoe de oorlog zich zou ontwikkelen. En ook grotendeels vóór de protesten tegen de stikstofplannen. In totaal hebben 1309 panelleden van 18 jaar en ouder meegedaan aan dit aanvullend onderzoek.


In oktober werd aan ongeveer 700 hypotheekbezitters en ongeveer 700 huurders uit het LISS panel gevraagd wat de stijgende energieprijzen voor hen betekenden. Een kwart van de huurders en bijna één op tien hypotheekbezitters met een variabel of binnenkort aflopend energiecontract verwacht problemen in 2023.


We leven in een roerige tijd. Er wordt gesproken over minder verbondenheid tussen burgers en over minder vertrouwen in de overheid. Voor het project ‘Verkenning sociale cohesie in 2050’ van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) willen onderzoekers weten waardoor de verbondenheid met en het vertrouwen in anderen wordt bepaald. Ze zijn daarin geïnteresseerd omdat ze willen weten of, en zo ja, waardoor dat in de toekomst verandert. 


Een deel van de mensen die kortgeleden is getroffen door geweld, ongeval of serieuze bedreiging kampt met psychische, sociale, juridische en financiële problemen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze problemen vaak al aanwezig waren vóór zij getroffen werden. Zo had ongeveer 80% van de slachtoffers met ernstige psychische klachten hier in de twee jaar daarvóór al mee te maken. Van de slachtoffers met een gebrek aan steun, was ook bij ongeveer 80% daarvan al sprake. Veel problemen na een kortgeleden ervaren trauma moeten dus eerder als chronische dan als nieuwe problemen worden beschouwd.


Consumenten zijn slecht te spreken over verkoop aan de deur. Dit blijkt uit consumentenonderzoek dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft laten uitvoeren. Ruim de helft van de consumenten heeft met enige regelmaat een verkoper aan de deur gehad. Vooral energiecontracten worden op deze manier aan de man gebracht, evenals loterijen, telefonie en internet en goede doelen. Van de mensen die ervaring hebben met deurverkoop ervaart 45% deze vorm van verkoop als (zeer) negatief. Consumenten vinden deurverkoop niet nuttig, onprettig en onbetrouwbaar.


Mensen die te maken krijgen met financiële problemen blijken drie tot vier keer vaker angst- en depressieklachten te ontwikkelen dan anderen. Wanneer mensen kampen met angst- en depressieklachten, dan houden financiële problemen het herstel van deze klachten tegen. Zo'n 6-7% van de volwassenen heeft ernstige klachten. Bij mensen met chronische financiële problemen is dat maar liefst 25-27%. Dit blijkt uit onderzoek waaraan 4770 LISS panelleden van 18 jaar en ouder hebben meegedaan.


In 2021 kwam een vrouw in het nieuws die duizenden euro's aan bijstand moest terugbetalen omdat zij boodschappen van haar ouders had gekregen. Dat leidde tot grote verontwaardiging: de sanctie was onredelijk en schrijnende situaties zoals deze moesten in de toekomst voorkomen worden. De menselijke maat moest terugkomen in de bijstand.


De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 was lager dan ooit bij gemeenteraadsverkiezingen (maar 51% van de kiesgerechtigden ging stemmen). Ondanks bijzondere omstandigheden (coronacrisis en de oorlog in de Oekraïne) lijkt er geen sprake te zijn van een unieke situatie. Sinds de opkomstplicht in 1970 is afgeschaft, is er altijd een verschil geweest tussen de opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen en de gemeenteraadsverkiezingen. 


Pages